"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Εξομολόγησις που οδηγεί τον έσω άνθρωπο σε ταπείνωση

Στρέφοντας τα μάτια μου προσεκτικά εις τον εαυτό μου και παρακολουθώντας την πορεία της εσωτερικής μου καταστάσεως, πιστοποιώ από την πείρα μου, ότι δεν αγαπώ το Θεό, ότι δεν έχω θρησκευτική πίστη και ότι είμαι γεμάτος από υπερηφάνεια και υλοφροσύνη. Όλα αυτά τα βρίσκω εις τον εαυτό μου από λεπτομερή εξέταση των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς μου.

1. Δεν αγαπώ τον Θεό.

Αν αγαπούσα πραγματικά τον Θεό θα είχα συνεχώς την σκέψη μου εστραμμένη προς Αυτόν και θα ήμουν ευτυχισμένος. Κάθε σκέψις για τον Θεό θα μου έδινε χαρά και αγαλλίαση. Αντιθέτως όμως, πολύ συχνότερα και πολύ ευκολότερα σκέπτομαι διάφορα γήινα πράγματα, ενώ η απασχόλησις της σκέψεώς μου με τον Θεό καταντά εργασία επίπονη και ξερή. Εάν αγαπούσα τον Θεόν, η συνομιλία μου με Αυτόν, δια της προσευχής, θα ήτο η τροφή και η τρυφή μου και θα με ωδηγούσε σε αδιάσπαστη επικοινωνία με Αυτόν. Όμως, όλως αντίθετα, όχι μόνο δεν ευρίσκω ευχαρίστησι εις την προσευχή μου αλλά χρειάζεται κάθε φορά να καταβάλλω προσπάθεια για να προσευχηθώ.

Αγωνίζομαι κατά της απροθυμίας, νικώμαι από την αμαρτωλότητά μου και είμαι πάντα πρόθυμος να καταπατώ με κάθε ανόητη σκέψι και πράγμα, ακόμη και κατά την ώρα της προσευχής, γεγονότα που όπως είναι φυσικό μικραίνουν την προσευχή και απομακρύνουν την σκέψι από αυτήν. Ο καιρός μου περνά αχρησιμοποίητος ή μάλλον χρησιμοποιείται σε μάταιες απασχολήσεις, όταν δε απασχολούμαι με τον Θεό, όταν θέτω τον εαυτό μου κάτω από την παρουσία Του, τότε κάθε ώρα μου φαίνεται πως είναι ολόκληρος χρόνος.

Όταν ένας άνθρωπος αγαπά κάποιο πρόσωπο, το σκέπτεται όλη την ημέρα χωρίς διακοπή, διατηρεί συνεχώς την εικόνα του μέσα εις την καρδιά του, φροντίζει γι’αυτό και σε καμία περίπτωση το αγαπημένο του πρόσωπο δεν φεύγει από την σκέψι του. Εγώ όμως, ολόκληρη την ημέρα είναι ζήτημα αν ξεχωρίζω έστω και μία ώρα για να βυθιστώ σε εντρύφηση και θεία μελέτη, για να ζωογονήσω την καρδιά μου με την αγάπη μου προς Αυτόν, ενώ με ευκολία και ευχαρίστηση ξοδεύω τις είκοσι τρεις ώρες του ημερονυκτίου σαν μια θερμή προσφορά και θυσία εις τα είδωλα των διάφορων παθών.

Ολοένα συζητώ τιποτένια πράγματα και γεγονότα, τα οποία μολύνουν το πνεύμα, κι αυτό μου δίνει ευχαρίστησι. Εις τις σκέψις μου για τον Θεό είμαι ξηρός, απρόθυμος και αμελής. Και όταν ακόμη χωρίς να το θέλω, συμβαίνει να με παρακινούν σε πνευματική συζήτησι, κοιτάζω να μετατρέψω το θέμα σε κάτι άλλο, πιο ευχάριστο εις τις επιθυμίες μου. Είμαι τρομερά περίεργος για κάθε μοντέρνο, για τα πολιτικά και για χίλια δυο άλλα ζητήματα. Πολύ συχνά ζητώ την ικανοποίησι εις την αγάπη στις κοσμικές γνώσεις, εις την επιστήμη, εις την τέχνη, και όλο θέλω και περισσότερα αγαθά να αποκτήσω. Η μελέτη του Νόμου του Θεού, η γνώσις Αυτού και της Θρησκείας, δεν μου κάνουν πολλην εντύπωσιν, ούτε ικανοποιούν την πνευματική πείνα της ψυχής μου. Όλα αυτά τα παραδέχομαι ότι είναι όχι μόνο ανούσια απασχόλησις για ένα χριστιανό, αλλά επι πλέον και ανωφελής.

Εάν η αγάπη για τον Θεό είναι η τήρησις των εντολών Του, όπως ο Χριστός είπε «ει αγαπάτε με τας εντολάς τας εμάς τηρήσατε», εγώ όχι μόνο δεν τηρώ τις εντολές Του, αλλά ούτε καμμιά προσπάθεια καταβάλλω να κατορθώσω την τηρησίν τους. Έτσι είναι απόλυτη αλήθεια, την οποία εύκολα συμπεραίνει κανείς, ότι δεν αγαπώ τον Θεόν. Επάνω σ’αυτό ο Μέγας Βασίλειος λέει: «Η απόδειξις ότι ο άνθρωπος δεν αγαπά τον Θεόν και τον Χριστόν, έγκειται εις το γεγονός ότι δεν τηρεί τας εντολάς του».

2. Δεν αγαπώ ούτε τον πλησίον.

Εάν αγαπούσα τον πλησίον μου, θα ήτο δυνατόν να σκεφτώ και να αποφασίσω να δώσω και την ζωήν μου γι’αυτόν, εάν θα υπήρχε ανάγκη. Όχι όμως αυτό μόνον δεν κάνω, αλλά ούτε και την παραμικρή θυσία είμαι διατεθειμένος να υποστώ γι’αυτόν. Εάν αγαπούσα τον πλησίον μου, σύμφωνα με την εντολή του Ευαγγελίου, οι λύπες του θα ήσαν και δικές μου λύπες και οι χαρές του θα αντανακλούσαν εις το πρόσωπό μου, όπως είναι το δικό του. Αντιθέτως όμως, ευχαριστούμαι να ακούω διάφορα άσχημα πράγματα γι’αυτόν, αντί να λυπούμαι και να πονώ. Το κάθε κακό τυχόν που ακούω για τον πλησίον μου, όχι μόνον δεν μου φέρνει στενοχώρια, αλλά μου δίνει ένα είδος χαράς, ενδιαφέροντος και ελπίδας, ν’ακούσω περισσότερα. Το σφάλμα ή το αμάρτημα του αδελφού μου όχι μόνον δεν το σκεπάζω με αγάπη, αλλά το διατυμπανίζω όπου μπορώ με εσωτερική ικανοποίησι. Η ευτυχία του πλησίον μου, η τιμή του, τα αγαθά του, δεν με ευφραίνουν, μου δίνουν αντιθέτως το συναίσθημα της αδιαφορίας. Τέλος, όχι λίγες φορές, καταλαμβάνουν την ψυχή μου περιφρόνηση και φθόνος για τον πλησίον μου.

3. Δεν έχω θρησκευτική πίστη.

Ούτε εις την αθανασία, ούτε εις το Ευαγγέλιο, διότι αν ήμουν τέλεια πεπεισμένος και επίστευα χωρίς αμφιβολία ότι μετά από τον τάφο ξανοίγεται η αιώνιος ζωή και η ανταπόδωσις των πεπραγμένων αυτού του κόσμου, θα εσκεπτόμουν συνεχώς αυτό, χωρίς ανάπαυλα. Η ιδέα της αθανασίας θα με συνέτριβε κυριολεκτικά και θα εζούσα αυτήν την πρόσκαιρη ζωή σαν ξένος και παρεπίδημος, που έχει πάντα εις το νου του την φροντίδα να αξιωθή κάποτε να φθάση εις την γλυκειά του πατρίδα. Αντίθετα όμως, εγώ ούτε καν σκέπτομαι για την αιωνιότητα και συμπεριφέρομαι εις την ζωή μου σαν να πιστεύω ότι το τέλος του παρόντος βίου είναι και το τέρμα της ανθρώπινης υπάρξεώς μου. Μέσα μου φωλιάζει υποσυνείδητα η σκέψις που συνοψίζεται εις το εξής: Ποιος ξέρει και ποιος είδε τα μετά θάνατον;

Όταν μιλώ για αθανασία, το μυαλό μου συμφωνεί μ’εκείνην, ενώ η καρδιά μου πολύ απέχει από του να είναι πεπεισμένη με αυτή. Όλη αυτή η απιστία μου αποδεικνύεται από τις πράξεις μου και από την συνεχή φροντίδα να ικανοποιώ την ζωήν των αισθήσεων. Εάν η διδασκαλία του Ευαγγελίου είχε κυριαρχήσει εις την καρδιά μου με την ανάλογη πίστι, θα είχα καταληφθή απ’τον Λόγο του Θεού και θα τον εμελετούσα, θα έβρισκε δε η αφομοίωσις και η προσοχή την κατοικία της εις την ψυχή μου. Η προσοχή, η ευσπλαγχνία, η αγάπη που κρύπτονται μέσα εις Αυτόν θα με ωδηγούσαν εις την χαρά και την ευτυχία της μελέτης του Νόμου του Θεού νύχτα και μέρα. Εις την μελέτη αυτήν θα εύρισκα τροφή πνευματική, τον επιούσιον άρτον της ψυχής μου και η καρδιά μου θα παρεκινείτο εις την τήρησί του.

Τίποτε εις τον κόσμο αυτόν δεν θα ήταν δυνατό να με αποτρέψη απ΄την εφαρμογή της εις την ζωή μου. Αντίθετα όμως, όταν κάθε τόσο διαβάζω ή ακούω τον Λόγο του Θεού, αν η ανάγκη ή η αγάπη προς τη γνώσι με ωθούν προς τούτον , τον παρακολουθώ χωρίς την δέουσα προσοχή και τον ευρίσκω τις περισσότερες φορές καταθλιπτικό ή χωρίς σπουδαίο ενδιαφέρον. Συνήθως φθάνω εις το τέλος της μελέτης του χωρίς σπουδαία ωφέλεια και παντα προθυμος να τον αλλάξω με ελαφρά αναγνώσματα που είναι πολύ ενδιαφέροντα και με ευχαριστούν.

Είμαι πλήρης από υπερηφάνεια και φιλαυτία. Όλες μου οι ενέργεις το βεβαιώνουν. Βλέποντας κάτι καλό στον εαυτό μου, επιθυμώ να το κάνω εμφανές ή να υπερηφανευτώ γι’αυτό μπροστά σε άλλους ανθρώπους ή να το θαυμάσω μόνος μου εσωτερικώς. Αν και επιδεικνύω μιας εξωτερική ταπεινοφροσύνη, την αποδίδω στην αποτελεσματικότητα της δικής μου δυνάμεως, θεωρώ δε τον εαυτό μου ή ανώτερον από τους άλλους ή τουλάχιστον όχι χειρότερό τους. Όταν ανακαλύπτω ένα σφάλμα μου προσπαθώ να το δικαιολογήσω και να το σκεπάσω λέγοντας: Τι να κάνω; Έτσι είμαι φτιαγμένος ή δεν πειράζει, κανείς δε θα με παρεξηγήση. Θυμώνω με όσους δεν δείχνουν εκτίμηση στο πρόσωπό μου και τους πιστεύω ότι είναι άνθρωποι που δεν μπορούν να εκτιμήσουν την αξία του άλλου. Αγάλλομαι για τα χαρίσματά μου και όλες μου τις πτώσεις τις θεωρώ εντελώς προσωπικό μου ζήτημα. Ενώ είμαι μεμψίμοιρος, ευρίσκω ευχαρίστησιν εις τις ατυχίες των εχθρών μου. Όταν αγωνίζομαι για κάτι καλό το κάνω με τον σκοπό ή να κερδίσω επάινους ή να δώσω κάποια ελαστικότητα στον εαυτό μου ή να πάρω μια πρόσκαιρη παρηγοριά.

Με μια λέξη, συνεχώς κατασκευάζω ένα είδωλο του εαυτού μου προς τον οποίο αποδίδω αδιάκοπες τις υπηρεσίες μου, φροντίζοντας με κάθε τρόπο για την ευχαρίστησί μου και τη καλλιέργεια των παθών και των επιθυμιών μου. Πράττοντας όλα αυτά αναγνωρίζω τον εαυτό μου να είναι γεμάτος από υπερηφάνεια, από διάφορες σαρκικές επιθυμίες, από απιστίαν, από έλλειψιν αγάπης προν τον Θεό και από κακία προς τον πλησίον μου. Ποια κατάστασις θα μπορούσε να υπάρξη πιο αμαρτωλή από αυτήν; Η κατάστασις των πνευμάτων του σκότους πρέπει να είναι σε καλύτερη από την ιδικήν μου. Εκείνα, αν και δεν αγαπούν τον Θεό, και μισούν τους ανθρώπους και τροφή τους είναι η υπερηφάνεια, μ’όλα ταύτα πιστεύουν εις τον Θεό και φρίττουν. Εγώ όμως; Μπορώ να βρεθώ σε χειρότερη κόλασιν απ’αυτήν που αντιμετωπίσω; Πώς δε δεν θα λάβω την πιο αυστηρή τιμωρία για την ανόητη και απρόσεκτη ζωή μου, την οποίαν αναγνωρίζω ότι ζω;

Τα παραπάνω είναι προσωπικές σημειώσεις ενός ιερέως περί της εξομολογήσεως, τις οποίες προσέφερε με αγάπη σε μια ψυχή που μπροστά στο μυστήριο της εξομολογήσεως θεωρούσε ο τι δεν έχει κάτι σημαντικό να ελέγχει την συνείδηση του.

Τις σημειώσεις αυτές ο ιερέας τις προσέφερε λέγοντας "Αγαπητέ μου κοίταξε, θα διδαχθείς πολύ και γρήγορα εάν διαβάσεις αυτές τις σημειώσεις που σου δίνω, τις οποίες κι εγώ χρησιμοποιώ εις την εξομολόγησί μου."

Διαβάζοντας όλον αυτόν τον τύπον της εξομολογήσεως που του έδωσεν ο ιερεύς, ο άνθρωπος εκείνος τρομοκρατημένος εσκέφθηκε και είπε μέσα του: "Θεε και Κυριε! Τι φοβερά αμαρτήματα υπάρχουν κρυμμένα μεσα μου και μέχρι τώρα δεν τα είχα ανακαλύψει!" Η επιθυμία να καθαρισθώ από αυτά με έκαναν να ικετεύσω αυτόν τον μεγάλο εξομολόγο να με διδάξη πως να γνωρίσω την αιτίαν όλου αυτού του κακού και πως να θεραπεύσω απ' αυτό τον εαυτό μου.

Αντίδωρα Αγάπης

Όποιος είναι άρρωστος και ξέρει ποιά είναι η αρρώστια του, οφείλει να ζητάει την κατάλληλη θεραπεία.
Αν λέει στο γιατρό από τι πόνο υποφέρει, είναι κοντά στη θεραπεία του και θα τη βρεί εύκολα.
Αν όμως είναι πεισματάρηςκαι δε λέει τίποτε, τότε δυναμώνουν οι πόνοι και, όσο αντιστέκεται στο γιατρό, τόσο περισσότερο τυρρανιέται.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τον πόνο της αμαρτίας.

ΑΓ. ΙΣΑΑΚ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ