π. Μιχαήλ Ευδοκίμωφ «Είδα τις ακτίνες του φωτός…»

[gkou]

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ είναι μαζί με τον άγιο Σέργιο του Ραντονέζ και τον άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη ένας από τους πιο τιμημένους αγίους της Ρωσίας και από τους πιο γνωστούς στη Δύση. Η λάμψη της αγιοσύνης του δεν γνωρίζει σύνορα.
Όμως αυτή η ακτινοβολία του δεν βασίζεται σε κάποιο γραπτό έργο. Αν εξαιρέσουμε τις Πνευματικές Διδαχές, ο άγιος Σεραφείμ δεν άφησε γραπτά. Η ακτινοβολία του μοναχού του Σάρωφ που ξεπρόβαλε από τα βάθη του ρωσικού δάσους γρήγορα ξεπέρασε αυτά τα όρια για να διαχυθεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες από τις φράσεις του για την εσωτερική γαλήνη, τη χαρά της Ανάστασης και πολλές ακόμα λέγονται πλέον από πολλά χείλη όχι μόνο ορθοδόξων αλλά και χριστιανών κάθε ομολογίας και δόγματος.
Ο άνθρωπος αποκαλύπτεται μέσα από τα λεγόμενά του. Η φήμη του Σεραφείμ οφείλεται κυρίως στους περίφημους Διαλόγους με τον Μοτοβίλοφ που μιλούν για την απόκτηση των καρπών του Αγίου πνεύματος. Αποτελούν ένα πολύ ξεχωριστό έργο που φτάνει στα μεγαλύτερα ύψη των μυστηρίων και χαράζει νέους δρόμους για την προσέγγιση του μυστηρίου του Θεού. Ένα μυστήριο που γεμίζει φως και ομορφιά από το Άγιο Πνεύμα.
Ο Υιός και το Πνεύμα, αυτά τα «δύο χέρια του Πατρός» όπως έλεγε αγία Ειρήνη ενεργούν σε απόλυτη αρμονία μέσα στον κόσμο. Το πνεύμα του Σεραφείμ έφτασε μέσω της χάριτος να διορθώσει και να ισορροπήσει και πάλι αυτή την αρμονία προς δόξα του Αγίου Πνεύματος το οποίο είχε περιφρονηθεί καθώς ο κόσμος δεν βίωνε τη δύναμη της μεταμόρφωσης μέσα από τα χαρίσματά του.
Στο επίκεντρο των Διαλόγων βρίσκεται η απόκτηση των δωρεών του Πνεύματος. Δεν περιορίζεται σε νουθεσίες αλλά μοιράζεται μια εμπειρία εσωτερικής μεταμόρφωσης. Όσο ακατάληπτο και αν μοιάζει αυτό το μήνυμα μπορεί, εφόσον αποτελέσει στόχο ζωής, να προκαλέσει την αλλαγή της ύπαρξης του χριστιανού. Άλλωστε η ίδια η επιθυμία της προσευχής, της ένωσης με τον Θεό δεν αποτελεί ένδειξη ότι το Πνεύμα ενεργεί μέσα στην καρδιά του πιστού; Διότι «κανείς δεν μπορεί να ονομάσει Κύριο τον Ιησού παρά μόνο με τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος» ( Α’ Κορ.12, 3 ) .
Η προσευχή είναι μια περιπέτεια. Η περιπέτεια ενός εξερευνητή που βυθίζεται στην άβυσσο της καρδιάς του και συναντά τον αόρατο φιλοξενούμενο. Πέρα από κάθε ηθικό ακτιβισμό, πρόκειται, όπως μας λέει ο Σεραφείμ, για μια άγρυπνη προσμονή που μας συνταράσσει. Είναι ένας τόπος σιωπής όπου σκάβουμε στα βάθη του εαυτού μας για να αφήσουμε χώρο σε εκείνον «που έρχεται προς εμάς».
Ο Σεραφείμ έχει τον δικό του τρόπο να προτείνει την απόκτηση των δωρεών του Πνεύματος ως στόχο της χριστιανικής ζωής και όχι απλώς ως μια εφαρμογή ηθικών αρχών. Και υπάρχουν απτά κριτήρια που μας κάνουν να αντιληφθούμε την ενέργειά του: είναι η χαρά , κυρίως αυτή που νιώθουμε μέσα στην κατάφαση της ανάστασης, είναι η εσωτερική ειρήνη ανεξάρτητα από όσα αναστατώνουν τη ζωή μας, είναι η απλότητα της καρδιάς που έχει παραδοθεί στη σοφία και είναι το φως, η φανέρωση του Αγίου Πνεύματος σε μια ψυχή που ανοίγεται ολοκληρωτικά.
Η προσευχή με τους αγίους είναι η ένωση με το νέφος των μαρτύρων που περιβάλλουν τον θρόνο του Θεού και μας οδηγούν στην άφατη δόξα. Προέρχονται από μεγάλες δοκιμασίες , «και έπλυναν τις στολές τους και τις λεύκαναν με το αίμα του Αμνού» ( Απ. 7, 14 ) .

Από το βιβλίο: π. Μιχαήλ Ευδοκίμωφ
«Είδα τις ακτίνες του φωτός…»
Ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ και ο έσω άνθρωπος
Εκδόσεις: “Εν πλώ”

[gkou]

Ο σκοπός της χριστιανικής ζωής

Από την παιδική σας ηλικία θέλατε να μάθετε ποιός είναι ο σκοπός της χριστιανικής ζωής και πολλές φορές θέσατε αυτό το ερώτημα σε υψηλόβαθμους κληρικούς της ιεραρχίας της Εκκλησίας… Όμως κανείς δεν σας προσδιόρισε ακριβώς αυτόν τον στόχο. Κάποιοι σας είπαν «πήγαινε στην εκκλησία, προσευχήσου στον θεό, πράξε σύμφωνα με τις εντολές, κάνε το καλό. Αυτός είναι ο σκοπός της χριστιανικής ζωής…».
Όμως δεν έπρεπε να σας απαντήσουν έτσι. Η προσευχή, η νηστεία και οι υπόλοιπες καλές χριστιανικές πράξεις, όσο άριστες και αν είναι δεν συνιστούν τον σκοπό της χριστιανικής ζωής –παρόλο που είναι απαραίτητες για την επίτευξή του.
Ο πραγματικός σκοπός της χριστιανικής ζωής δεν είναι άλλος από την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος του Θεού. Η νηστεία, η προσευχή, η ελεημοσύνη, και κάθε καλή πράξη που γίνεται στο όνομα του Χριστού δεν είναι παρά τα μέσα ( Διάλογοι).

Κανείς δεν κατάφερε να δώσει μια ικανοποιητική απάντηση στα αγωνιώδη και πιεστικά ερωτήματα της νεότητας του Μοτοβίλοφ. Ακόμα και μεταξύ του ανώτερου κλήρου βλέπουμε, με λύπη, την αδυναμία των ανθρώπων να φωτίσουν το πνεύμα των πιστών με την αλήθεια.
Υπάρχουν μέσα στον Χριστιανισμό κάποιοι πιστοί, όπως οι Φαρισαίοι, που αρκούνται σε μια τυπολατρική τήρηση των εντολών των εντολών και των εθίμων χωρίς όμως να δίνουν σε αυτά την καρδιά και την ψυχή τους. Παραδίνονται με ικανοποίηση σε μια ζοφερή χλιαρότητα, την οποία όμως όπως μας λέει η Αποκάλυψη ( 3,15-16 ) θα ξεράσει ο Θεός καθώς απέχει μακράν από τη φωτιά που ήρθε να απλώσει ο Χριστός στη γη. Μια τέτοια χλιαρότητα δεν θα μπορούσε να γαληνέψει την ταραγμένη ψυχή του Μοτοβίλοφ.
Ο Νόμος που έδωσε κατά την Παλαιά Διαθήκη ένα στρατό από προφήτες, αγίους και δικαίους παραμένει σε ισχύ και συμπληρώνεται με την Καινή Διαθήκη. Οι εντολές και οι απαγορεύσεις δίνουν τη θέση τους σε χαρμόσυνα αγγέλματα , σε άμεσες κλήσεις που απελευθερώνουν τον άνθρωπο από τη δυσάρεστη θέση που βρίσκεται: μακάριοι όσοι λούζονται, όσοι γεμίζουν από αυτή τη χαρά… Πρέπει ,λοιπόν, να ζήσουμε αυτή τη δημιουργική ελευθερία και, όπως μας λέει ο Ιησούς, το πρώτο βήμα είναι η μετάνοια διότι η Βασιλεία των ουρανών πλησιάζει.
Όταν την ημέρα της Πεντηκοστής οι «πύρινες γλώσσες» κατέβηκαν από τον ουρανό της Ιερουσαλήμ ο απόστολος Παύλος προέτρεπε τον κόσμο να μετανοήσει, να μεταστρέψει το εγώ του και να δώσει ζωή σε μια αναγεννημένη ύπαρξη. Η μετάνοια είναι η αποκήρυξη του Σατανά και η συγκατάθεση με τον Χριστό. Είναι άλλο πράγμα να λες ότι πιστεύεις στον Θεό- μια δήλωση που δεν έσβηνε τη δίψα του Μοτοβίλοφ – και είναι άλλο να αναφωνείς όπως ο απόστολος Παύλος: «Δεν ζω πλέον εγώ αλλά ζει μέσα μου ο Θεός» ( Γαλ. 2,20) .
Ο στάρετς Σεραφείμ θέλει να οδηγήσει τον μαθητή του να κάνει τον Χριστό Κύριο της ζωής του και να αφεθεί ολοκληρωτικά στη δική του καθοδήγηση. Η εστίαση στο πρόσωπο του Υιού του Θεού δεν μειώνει καθόλου τη σημασία του Αγίου Πνεύματος το οποίο τίθεται επίσης στο κέντρο της ζωής του. Συνεπώς δεν ξεκινάμε από την ηθική αντίληψη περί καλού για να φθάσουμε στον Θεό αλλά αναζητούμε τις ρίζες μας στον Θεό που είναι ο ίδιος το απόλυτο Καλό και ακολουθούμε τον δικό του ηθικό δρόμο στη ζωή. Η αγία Αικατερίνη της Σιένας έλεγε απευθυνόμενη στον Θεό : ασχολήσου μαζί μου και θα ασχοληθώ κι εγώ μαζί σου. Δηλαδή θα εφοδιαστώ με τα απαραίτητα για να ακολουθήσω τον δικό σου δρόμο, τη δική σου ζωή.
Οι ηθικές αρχές είναι βέβαια απαραίτητες ακόμα και στις συνθήκες της εγκόσμιας ζωής. Στα μάτια του Σεραφείμ το ζητούμενο δεν είναι τόσο να υπακούς σε απαράβατους κανόνες αλλά να εισέλθεις σε μια καινούρια ζωή . Η ηθική δεν βασίζεται αποκλειστικά σε γενικούς κανόνες –νηστεία, προσευχή, ελεημοσύνη- όσο σημαντικοί και αν είναι αυτοί. Στηρίζεται σε ένα ζωντανό πρόσωπο το οποίο είναι πάντοτε έτοιμο να προστρέξει σε βοήθεια μέσα στη φωτιά της αγάπης του: «Είμαι μαζί σας κάθε μέρα της ζωή σας μέχρι τα έσχατα του κόσμου»…

Από το βιβλίο: π. Μιχαήλ Ευδοκίμωφ
«Είδα τις ακτίνες του φωτός…»
Ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ και ο έσω άνθρωπος
Εκδόσεις: “Εν πλώ”