Αγ. Ιωάννου Χρυστοστόμου - Παιδεία

[inaf]

332. – ΠΑΙΔΕΙΑ

Α΄) Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Η ΟΥΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ

4548. Η παιδεία (παιδαγωγία) είναι μετάληψη αγιότητας.

ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ: ΝΑ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΒΙΟ

4549. Ο άριστος όρος και σκοπός της διδασκαλίας είναι αυτός, το να οδηγούν οι δάσκαλοι τους μαθητές, με όσα πράττουν και με όσα λένε, στον ευτυχισμένο βίο που όρισε ο Χριστός.

ΒΟΗΘΕΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΚΑΘΑΡΟΥ ΒΙΟΥ

4550. Ο καθαρός βίος είναι καρπός της αληθινής παιδείας.


Β΄) Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΡΙΣΕΩΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

4551. Είδε ( ο Θεός) τους δασκάλους να κάνουν τα αντίθετα από εκείνα που εδίδασκαν. Είδε μαθητές να προσβάλουν τις σεμνές τελετές της Εκκλησίας με αταξίες που αρμόζουν σε θέατρα.

ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ Η ΑΘΕΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

4552. Τα σχολεία που είναι γεμάτα από κάθε ασέβεια και που, όταν γεννιούνται τα παιδιά, γεμίζουν από την πρώτη παιδική ηλικία το μυαλό τους με το κακό, διδάσκοντας αυτά από την αρχή να περιφρονούν τους κόπους για την απόκτηση της αρετής και οδηγώντας τα, όσο εξαρτάται απ’ αυτά, κάτω από την απατηλή τυραννία της μοίρας… Γι’ αυτό τα προβλήματά μας έχουν τώρα περιέλθει στην ταραχή και τη σύγχυση και οι μαθητές, αφού κατελήφθησαν από εγωιστικό φρόνημα, ανέτρεψαν την τάξη και έγιναν όλα άνω κάτω. Κι αν τους κατηγορήσει κανείς για το παραμικρό, περιφρονούν τους άρχοντες, επειδή εμείς τους παιδαγωγήσαμε κακώς.


Γ΄) ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

4553. Η ειδωλολατρική παιδεία με το να ερμηνεύει πολλές μωρολογίες και να περιλούει τους ακροατές με μεγάλη φλυαρία, τους στέλνει πίσω με άδεια χέρια, χωρίς να απολαύσουν τίποτα, ούτε μεγάλο ούτε μικρό καλό• η Χάρη όμως του Αγ. Πνεύματος δεν κάνει το ίδιο, αλλά το εντελώς αντίθετο• με σύντομα λόγια εμφυτεύει μέσα στην ψυχή όλων εκείνων που προσέχουν τα σπέρματα της φιλοσοφημένης ζωής• και αρκεί πολλές φορές ένας και μόνον λόγος που πήραν από την χριστιανική διδασκαλία, να τους είναι εφόδιο σ’ όλη τους τη ζωή.

[inaf]

333.- ΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΧΕΙ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΣΕΒΙΑ

4554. Η αληθινή σοφία και η αληθινή μόρφωση δεν είναι τίποτε άλλο, παρά ο φόβος του Θεού.

Η ΚΑΤΑ ΘΕΟ ΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΝΩΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑ ΚΟΣΜΟΝ

4554. Οι άγιοι όχι μόνον δεν εγνώριζαν την ρητορική τέχνη, αλλ’ είχαν άγνοια και αυτών των γραμμάτων. Παρόλα αυτά και εις τα ίδια τα γράμματα υπερίσχυσαν με τόση άνεση εκείνων που υπερείχαν στη ρητορική τέχνη, ώστε οι κατά κόσμον σοφοί να αποδειχθούν κατώτεροι και από ανόητα παιδιά. Γιατί, όταν η πειθώ στηρίζεται στη δύναμη του λόγου και οι μεν φιλόσοφοι δεν μπορούν να νικήσουν ούτε ένα τύραννο, οι δεν αγράμματοι και άσημοι επιστρέφουν στην πίστη όλη την οικουμένη, είναι ολοφάνερο ότι αυτοί οι άγιοι υπερισχύουν στη σοφία, οι αγράμματοι και άσημοι, και όχι οι φιλόσοφοι που σπούδασαν με ακρίβεια και τα γράμματα και τη ρητορική τέχνη.

Έτσι, η πραγματικοί σοφία και η αληθινή μόρφωση δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η πίστη και ο σεβασμός στο Θεό. Κι ας μη νομίζει κανείς ότι εισηγούμαι να μείνουν τα παιδιά αμόρφωτα• αλλά, αν κάποιος μπορεί να διαθέσει τα απαραίτητα για τη μόρφωση των παιδιών, δεν θα ήθελα να τον εμποδίσω να το πράξει και αυτό με περίσσεια. Γιατί, όπως ακριβώς, όταν κλονίζονται τα θεμέλια και κινδυνεύει να πέσει ολόκληρο το σπίτι και η οικοδομή, είναι δείγμα μωρίας και παραφροσύνης να τρέχει κανείς σ’ εκείνους που κάνουν τα επιχρίσματα και όχι στους οικοδόμους, έτσι πάλι είναι μάταια φιλονικία να εμποδίζουμε κάποιον που θέλει να σοβατίσει το σπίτι του, του οποίου οι τοίχοι είναι ασφαλείς και στέρεοι.

[inaf]

ΑΓΑΘΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

4557. Αν λοιπόν η παιδαγωγία του Θεού έχει ως πηγή την αγάπη, αν έχει την στοργική φροντίδα, αν καταλήγει σε τέλος χρήσιμο (γιατί αυτό αποδεικνύεται και με πράξεις και με λόγια και με όλα), για ποιο λόγο απελπίζεσθε; Γιατί τέτοιοι είναι όσοι έχουν καταληφθεί από απόγνωση, όσοι δεν ενισχύονται με την ελπίδα των μελλοντικών αγαθών.

ΕΙΝΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΚΛΗΡΗ, ΑΛΛΑ ΠΟΛΥΤΙΜΗ

4558. Επομένως, η παιδαγωγία είναι άσκηση, που κάνει τον αθλητή δυνατό, ακατανίκητο στους αγώνες και ακαταμάχητο στους πολέμους. Εφόσον λοιπόν κάθε παιδαγωγία είναι τέτοια, και η παιδαγωγία του Θεού τέτοια θα είναι. Ώστε πρέπει να προσδοκούμε αγαθά και το τέλος θα είναι ευχάριστο και ειρηνικό. Και να μην θαυμάζεις, αν η παιδαγωγία, ενώ είναι σκληρή, εν τούτοις έχει καρπούς γλυκείς. Γιατί και στα δένδρα ο μεν φλοιός είναι σχεδόν άσχημος και τραχύς, οι καρποί τους όμως είναι γλυκείς.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΟ

4559. Δεν παιδαγωγούν για τους ίδιους σκοπούς ο Θεός και οι γονείς. Γι’ αυτό και προσθέτει η Αγ. Γραφή• «οι σαρκικοί πατέρες μας για το σύντομο χρονικό διάστημα της επίγειας ζωής μας μας παιδαγωγούσαν, όπως νόμιζαν καλύτερα». Δηλαδή πολλές φορές απέβλεπαν στη δική τους ικανοποίηση και όχι πάντοτε στο δικό μας συμφέρον. Στην περίπτωση όμως της παιδαγωγίας του Θεού δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο• γιατί δεν ενεργεί ο Θεός για κάποιο συμφέρον Του, αλλά για σας και για τη δική σας μόνο ωφέλεια• οι πατέρες σας για να γίνετε χρήσιμοι και σ’ αυτούς, πολλές δε φορές μάταια, ενώ εδώ δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.

[inaf]

Η ΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΠΟΝΗ

4560. Η φιλοσοφημένη, η πνευματική ζωή είναι τόσο δυσκολότερη και κοπιαστική από τη θεωρία της παιδεύσεως, όσο πιο επίπονα είναι η πράξη από την ομιλία και τα έργα από τα λόγια.

Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ

4561. Πιθανόν μερικοί να γελούν, επειδή ασχολούμαστε με ασήμαντα πράγματα και συζητούμε για τέτοιο τρόπο ζωής. Η διαπαιδαγώγηση και η ευρυθμία δεν είναι ασήμαντα θέματα• είναι υπόθεση που αφορά ολόκληρη την ανθρωπότητα.

ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΜΑΣ

4562. Εκείνος που εκπαιδεύει, πρέπει να εκπαιδεύει και να διδάσκει όχι μόνον με λόγια, αλλά και με έργα.

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΑΝΩΤΕΡΟ

4563. Η διαπαιδαγώγηση με βάση τις ουράνιες αλήθειες του Χριστιανισμού κάνει την ψυχή μεγάλη και πνευματικά ανώτερη.