Η διάκριση μεταξύ ψυχασθενούς και δαιμονιζομένου

[angieholi]

Επειδή τα συμπτώματα του δαιμονιζομένου μοιάζουν πολύ με αυτά του ψυχασθενούς, η διάκριση των δύο καταστάσεων είναι εξαιρετικά δύσκολη για όσους δεν διαθέτουν Ορθόδοξα κριτήρια και θεωρούν συνήθως όλες αυτές τις περιπτώσεις ως περιπτώσεις ψυχασθενείας.

Ουσιαστικά, όμως, πρόκειται για εντελώς διαφορετικές καταστάσεις, πού χρήζουν διαφορετικής αντιμετώπισης. Η αντιμετώπιση του ψυχασθενούς ανήκει στην αρμοδιότητα της ψυχιατρικής επιστήμης και του ψυχιάτρου, ενώ η αντιμετώπιση του δαιμονιζομένου ανήκει στην αρμοδιότητα της Εκκλησίας και του κατάλληλου Πνευματικού (Εξομολόγου).

Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι τα κριτήρια πού χρησιμοποιεί η επιστήμη είναι εντελώς διαφορετικά άπ' αυτά πού χρησιμοποιεί η Ορθόδοξη Εκκλησία. Σε γενικές γραμμές το κριτήριο με το όποιο εντοπίζει τη νόσο ή ψυχιατρική επιστήμη είναι το εξής: ό,τι παρεκκλίνει από τον μέσο όρο της ανθρώπινης συμπεριφοράς, θωρείται ψυχοπαθολογική κατάσταση, δηλ. νόσος, πού χρήζει θεραπείας μέσω των μεθόδων της ψυχιατρικής.

Μ' αυτό το κριτήριο, όμως, ψυχασθενής θα θεωρηθεί και ο Άγιος της Εκκλησίας, γιατί ο τρόπος ζωής του δεν μοιάζει καθόλου με τον τρόπο ζωής και συμπεριφοράς του μέσου ανθρώπου (δεν είναι π.χ. εντελώς «παραλογή» ή στάση των αγίων Μαρτύρων μπρο¬στά στο μαρτύριο, αν κριθεί με τα κριτήρια της λογικής και της επιστήμης;). Εφαρμόζοντας, λοιπόν, το παραπάνω κριτήριο στην περίπτωση των δαιμονιζομένων, η ψυχιατρική εντοπίζει μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, δηλ. μια ψυχική νόσο.

Η ψυχιατρική δεν μπορεί να ανακαλύψει την έσχατη αιτία αυτής της συμπεριφοράς, γιατί η ύπαρξη του διαβόλου δεν αποδεικνύεται επιστημονικά. Τα όριά της φτάνουν μέχρι αυτού του σημείου, αφού ο διάβολος βρίσκεται έξω από το πεδίο της επιστήμης. Η ψυχιατρική επιστήμη, λοιπόν, δεν μπορεί (ως επιστήμη) να αναχθεί στη διάκριση μεταξύ ψυχασθενούς και δαιμονιζομένου.

Το πολύ πολύ μπορεί να ομιλεί για περιπτώσεις πού δεν έχουν ακόμη ερμηνευθεί επιστημονικά ή πού δεν γνωρίζουμε την αιτία τους. Τα παραπάνω, όμως, σημαίνουν ότι η ψυχιατρική λειτουργεί με μια ελλιπή και αποσπασματική εικόνα της πραγματικότητας, η οποία την απομακρύνει από την αλήθεια και την καθιστά μέθοδο επιζήμια σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. όταν επιχειρεί να «θεραπεύσει» περιπτώσεις δαιμονιζομένων, θεωρώντας τες ως περιπτώσεις ψυχασθενών και ως φυσικό αντικείμενο της).

Η Ορθόδοξη Παράδοση, αντίθετα, έχει πιο ολοκληρωμένη εικόνα της πραγματικότητας, αφού διαθέτει ικανά κριτήρια διακρίσεως μεταξύ ψυχασθενούς και δαιμονιζομένου. Έτσι μπορεί να παραπέμπει τις περιπτώσεις των ψυχασθενών στον ψυχίατρο και τις περιπτώσεις των δαιμονιζομένων στους δικούς της λειτουργούς, πού εφαρμόζουν τα δικά της μέσα θεραπείας. Η Ορθόδοξη Παράδοση δεν αρνείται την αξία και τη χρησιμότητα της ψυχιατρικής. Δεν τη θεωρεί, όμως, αρμόδια για όλες τις περιπτώσεις, πού εμφανίζονται ως περιπτώσεις ψυχασθενείας, και έχει επιφυλάξεις για κάποιες προϋποθέσεις της.

[angieholi]

Ποια είναι τα κριτήρια, πού χρησιμοποιεί η Ορθόδοξη Παράδοση;

Ήδη στα Ιερά Ευαγγέλια μπορούμε να διακρίνουμε κάποια χαρακτηριστικά των δαιμονιζομένων, πού θεράπευσε ο Κύριος. Ορισμένα απ' αυτά είναι ταυτοχρόνως και κριτήρια διακρίσεως μεταξύ ψυχασθενούς και δαιμονιζομένου. Άς δούμε, όμως, τα χαρακτηριστικά των σχετικών ευαγγελικών διηγήσεων, συμπληρωμένα με κάποια άλλα, γνωστά από την Ορθόδοξη Παράδοση:

α) Ο δαιμονισμός κατά κανόνα δεν είναι μόνιμη και ενιαία κατάσταση, αλλά προσωρινή και κατά διαστήματα κατάληψη από δαιμονικό πνεύμα, μετά την οποία ο δαιμονιζόμενος συμπεριφέρεται εντελώς φυσιολογικά: «οπού αν αυτόν καταλάβη, ρήσσει αυτόν, και αφρίζει και τρίζει τους οδόντας αυτού, και ξηραίνεται» (Μαρκ. 9,18). Ο ψυχασθενής έχει ενδεχομένως παρόμοιες εξάρσεις, όμως δεν επανέρχεται τόσο εύκολα στη φυσιολογική κατάσταση, παρά μόνο με τη βοήθεια φαρμάκων. Άλλα και τότε η συμπεριφορά του συνήθως δεν είναι εντελώς φυσιολογική. Ίσως κάποιος θα αντέτεινε ότι και ο επιληπτικός επανέρχεται εύκολα στη φυσιολογική κατάσταση. Όμως, τα υπόλοιπα συμπτώματα του δαιμονιζομένου, όπως θα δούμε, δεν μοιάζουν καθόλου με αυτά του επιληπτικού.

β) «Ιδών αυτόν (τον Ίησούν) ευθέως το πνεύμα εσπάραξεν αυτόν (τον δαιμονιζόμενον). και πεσών επί της γης εκυλίετο αφρίζων» (Μαρκ. 9,20). Οι δαιμονιζόμενοι των Ευαγγελίων ενοχλούντο από την παρουσία του Χριστού. Το δαιμονικό πνεύμα γενικά ενοχλείται όταν πλησιάζουν ιερά πράγματα. Και οι δαιμονιζόμενοι ταράζονται κυριολεκτικά όταν πλησιάζουν αντικείμενα, όπως ο τίμιος Σταυρός, οι ιερές εικόνες, τα αγία λείψανα, ο αγιασμός, όταν πλησιάζουν Ιερείς, όταν τους σταυρώνουν Ιερείς ή ακόμη και λαϊκοί. Οι ψυχασθενείς, αντίθετα, δεν ενοχλούνται από ιερά αντικείμενα. Ο π. Παίσιος, αγιασμένος Γέροντας της εποχής μας, χρησιμοποιούσε το εξής «τέχνασμα» σε παιδιά, πού οι γονείς τους έλεγαν ότι πάσχουν από δαιμόνια: κρατούσε στο ένα του χέρι, έτσι ώστε να μην φαίνεται, μικρό τεμάχιο ιερού λειψάνου. Όταν το πλησίαζε στο παιδί, εκείνο, αν είχε τέτοιο πρόβλημα, αντιδρούσε και φώναζε, όταν όμως πλησίαζε το άλλο χέρι. πού δεν κρατούσε τίποτε , δεν εκδήλωνε καμία αντίδραση.

γ) Οι δαιμονιζόμενοι όχι μόνο ενοχλούνται από τα ιερά αντικείμενα, αλλά και ξεσπούν σε ακατανόμαστες ύβρεις και βλασφημίες εναντίον του θεού, της Θεοτόκου, των Αγίων, των ιερών αντικειμένων, της Εκκλησίας γενικά, των Κληρικών κ.λπ.

δ) Ο δαιμονιζόμενος γνωρίζει μυστικά και αποκαλύπτει κρυφά αμαρτήματα όσων τον πλησιάζουν. Πολλοί, πού έχουν πλησιάσει δαιμονιζομένους (συνήθως από περιέργεια και με έντονες αμφιβολίες) έχουν πάθει κυριολεκτικά ψυχρολουσία, όταν ο δαιμονιζόμενος άρχιζε να τους «βγάζει στη φόρα» αμαρτήματα, πού μόνο οι ίδιοι γνώριζαν. Κάτι τέτοιο, πού προφανώς δεν συμβαίνει στην περίπτωση των ψυχασθενών, είναι απόλυτα φυσικό για τους δαιμονιζομένους: ο διάβολος γνωρίζει όλα τα παρελθόντα και τα παρόντα περιστατικά. Γνωρίζει επίσης πολύ καλά τα αμαρτήματα καθενός, αφού στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ο υποκινητής αυτών των αμαρτημάτων. Και τα αποκαλύπτει, προκειμένου να προσβάλλει και να εκθέσει τον αμαρτάνοντα.

ε) Ο ψυχασθενής, παρά τις ενδεχόμενες εξάρσεις της συμπεριφοράς, διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του. Ο δαιμονιζόμενος, όμως, δεν τα διατηρεί. Μεταβάλλεται συνήθως η όψη του, μεταβάλλεται εντελώς η φωνή του (π.χ. από γυναικεία γίνεται ανδρική και το αντίστροφο), «γυρίζουν» τα μάτια του, μιμείται ζώα κ.ά. Γενικά ο δαιμονιζόμενος είναι θέαμα φοβερό. Οι δαιμονιζόμενοι των Ευαγγελίων ήσαν «χαλεποί λίαν» (Ματθ. 8,28), προκαλώντας τον τρόμο στους διερχόμενους.

στ) Οι δαιμονιζόμενοι αποκτούν υπερβολική σωματική δύναμη. Τον δαιμονιζόμενο των Γαδαρηνών τον έδεναν «πέδαις και αλύσεσι», όμως έσπαγε τις αλυσίδες, συνέτριβε τα σιδηρά δεσμά «και ουδείς ίσχυεν αυτόν δαμάσαι» (Μαρκ. 5,4). Στους ψυχασθενείς μόνο εν μέρει συμβαίνει κάτι τέτοιο. Κανείς δεν αποκτά τέτοια δύναμη, ώστε να σπάει αλυσίδες! Άς δούμε, όμως, και κάποια άλλα χαρακτηριστικά, πού ενδεχομένως υπάρχουν και σε ψυχασθενείς.

ζ) Ο δαιμονιζόμενος των Γαδαρηνών «ιμάτιον ουκ ενεδυδίσκετο» (Λουκ. 8,27). Ο διάβολος έχει την τάση να ξεγυμνώνει τον άνθρωπο, όχι μόνο στην περίπτωση των δαιμονιζομένων. αλλά και γενικότερα. Η ροπή προς τη γυμνότητα, πού επικρατεί στην εποχή μας, δεν αποτελεί «σημείον» της κυριαρχίας του διαβόλου στον κόσμο;

η) Επίσης, ο δαιμονιζόμενος των Γαδαρηνών «εν οικία ούκ έμενεν, άλλ' εν τοις μνήμασιν» (Λουκ. 8,27). Η οικία και το οικογενειακό περιβάλλον δεν είναι καθόλου αγαπητά στον διάβολο, ο όποιος ωθεί σε έξοδο από το σπίτι και επιχειρεί την διάλυση της οικογένειας.

θ) Ο δαιμονιζόμενος έχει τάσεις αυτοκαταστροφής και αυτοκτονίας. Το πνεύμα πού κατείχε τον νέο του Ευαγγελίου «πολλάκις αυτόν εις πυρ έβαλε και εις ύδατα, ίνα απολέση αυτόν» (Μαρκ. 9,22). Άλλα και ο δαιμονιζόμενος των Γαδαρηνών «ην ... κατακόπτων εαυτόν λίθοις» (Μάρκ. 5,6). Όταν, μάλιστα, θεραπεύτηκε και τα δαιμόνια πήγαν στους χοίρους, «ώρμησε πάσα ή αγέλη των χοίρων κατά του κρημνού εις την θάλασσαν και απέθανον εν τοις ύδασιν» (Ματθ.8,32).

Ολόκληρο το πολύ ενδιάφερον άρθρο εδώ:
http://www.zoiforos.gr/index.php?option ... 5&Itemid=1

[eleimon]

O συγκεκριμενος ιερεας εχει αμφισβητηθει απο παρα πολλους,εγω προσωπικα βρεθηκα στον ναο οπου λειτουργουσε πριν πολλα χρονια στον Αι Γιωργη στον Καρεα,και ετυχε να παραστω αναμεσα σε τετοιους ανθρωπους και στον εξορκισμο μιας κοπελας..Το θεαμα πιστευω οτι οσα χρονια κι αν περασουν δε νομιζω να σβυσει απ τη μνημη μου,εκτος του γεγονοτος οτι δε μπορουσα να κοιμηθω για μηνες μονη μου,δε μπορουσα να βρεθω στο σπιτι χωρις παρεα,οι εικονες που χουν χαραχτει στο μυαλο μου ειναι φρικτες...

Δεν αντεξα να μεινω μεχρι τελος απ το φοβο μου εφυγα αλλα εμεινα εξω απ το ναο,οταν τελειωσε ο εξορκισμος την κοπελα την βγαλανε ρακος απο μεσα απ το ναο, στα χερια ενος αντρα που την ειχε παρει αγκαλια.Αργοτερα μας ειπαν οτι την εφερναν 2 φορες τη βδομαδα κ τη διαβαζε ο παπα Σαββας....μετα απο μερικους μηνες ειδαμε στα καναλια το διασυρμο αυτου του ιερεα οτι ολοι αυτοι οι ανθρωποι που βρισκονταν μεσα στο ναο αλλοι σε βαρια μορφη δαιμονοπληξιας κι αλλοι σε πιο ελαφρια... ηταν βαλτοι για να μαζευεται κοσμος στο ναο καθαρα για οικονομικους λογους.....το τι περναγε αυτος ο παππουλης οση ωρα διαβαζε την κοπελα αυτη δε λεγεται,μονο οσοι εχουν βρεθει μπροστα σε τετοιο θεαμα μπορουν να καταλαβουν το σθενος αυτου του ιερεα να τα βαζει με σκοτεινες δυναμεις..

[AndreasGewrgios]

Με όλον τον σεβασμο προς π. Σαββα έχω κάποιες ενστάσεις για το θέμα του εξορκισμου. Πιστεύω ότι δεν είναι σωστό να γίνεται εξορκισμός μπροστά σε τόσο κόσμο γιατί αυτό το θέαμα λειτουργεί αρνητικά προς την ψυχολογια κάθε ανθρώπου. Παράδειγμα, το μικρο παιδί που ήταν στο βίντεο, τι δουλειά είχε εκεί; Θεωρείτε σωστό να βρίσκονται παιδιά μπροστά σε τέτοιο θέαμα; Πιστεύω ότι περισότερο κακό του κάνει παρά καλό!