O Iησούς του Καζαντζάκη απο τον ΑΡΧ.ΜΕΛΕΤΙΟΥ

[LOCKHEART]

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ " του ΑΡΧ. ΜΕΛΕΤΙΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ


Τί λέγει ο Καζαντζάκης για τον Χριστό.

1. Ο Νικόλαος Καζαντζάκης είναι λογοτέχνης. Οι λογοτέχνες δουλεύουν με το συναίσθημα και την φαντασία. Και επειδή και το συναίσθημα και η φαντασία είναι για τον καθένα καθαρά προσωπικά, καθαρά δικά του, είναι αυτονόητο, πως οι λογοτέχνες – σε όσα γράφουν – εκφράζουν ο καθένας τις δικές του ιδέες, τα δικά του βιώματα, και τα δικά τους συναισθήματα, που ο καθένας τα δουλεύει ανάλογα με την φαντασία του. Συγγραφέας- λογοτέχνης με δυνατή φαντασία βρίσκει δυνατές εκφράσεις για την έκφραση των συναισθημάτων, βιωμάτων και ιδεών και σε όλα, όσα λέει τον εαυτό του εκφράζει! Είτε στην αγνότητά του, είτε στην βρώμα του!
2. Ο Ν. Καζαντζάκης στο μυθιστόρημα του « Ο τελευταίο Πειρασμός» παίρνει για ήρωά του τον Κύριον Ιησούν Χριστόν. Αυτό αποτελεί μια επιλογή της φαντασίας του. Και, σαν ήρωά του πια, αποδίδει στον Χριστό όλα τα δικά του συναισθήματα∙ όλους τους δικούς του πόθους∙ όλες τις δικές του αδυναμίες∙ όλες τις δικές του ιδέες και απόψεις.
Ο Χριστός του Καζαντζάκη είναι ένας τέλειος καθρέφτης του ψυχικού κόσμου του συγγραφέα του! Σε όλον του τον ψυχικό και πνευματικό κόσμο!
Παρουσιάζει τον Ιησούν Χριστόν:
• Σαν καταδότη των αγωνιστών συμπατριωτών του στους καταχτητές ρωμαίους∙
• Σαν αμοραλιστή, που φτιάχνει εκτελεστικά όργανα προς χρήση των Ρωμαίων τυράννων! (για να σταυρώσουν τους αγωνιστές της εθνικής αντίστασης εναντίον του!).
• Σαν άνθρωπο με ανώμαλο ψυχικό βίο! Μερικές τουλάχιστον φορές το βλέμμα του και το χαμόγελό του παίρνουν έκφραση τόσο καθαρά δαιμονική, που τρομάζει η Παναγία Μητέρα Του.
• Σαν υποδουλωμένο στις επιθυμίες της σάρκας, σαν άνθρωπο χυδαίο, φιλήδονο, με λάγνο φρόνημα και με πράξεις πορνικές.
• Σαν βλάσφημο∙ σαν επαναστάτη κατά του Θεού.
• Σαν άνθρωπο που σε ό,τι καλό έκαμε, εχειραγωγείτο από τον Ιούδα, που ήταν τάχα ο πιο δυνατός και αφωσιωμένος μαθητής του
• Σαν απλό άνθρωπο, που επεθύμησε να γίνη Θεός και Σωτήρας του κόσμου, χωρίς βέβαια να είναι...
3. Γενικά, ο Ν. Καζαντζάκης παρουσιάζει τον Ιησού , όχι σαν ΣΩΤΗΡΑ του κόσμου, αλλά σαν ένα απλό και ταλαίπωρο άνθρωπο (= όπως όλοι!), που ενώ έχει ανάγκη όχι μόνο να ΣΩΘΗ, αλλά και να βρη τον εαυτό του, (γιατί – σύμφωνα με τον Καζαντζάκη πάντοτε – όπως και εμείς έτσι και ο Ιησούς δεν ήξερε ούτε τι είναι, ούτε τι γυρεύει στον κόσμο!...), πλάθει όνειρα, ότι θα γίνη σωτήρας του κόσμου!...

γ. Τι συναισθήματα «κουβαλούσε» ο Νικ. Καζαντζάκης.

1. Όπως είπαμε, οι λογοτέχνες συγγραφείς στα βιβλία τους εκφράζουν τον εαυτό τους. Και γι’ αυτό στα βιβλία τους μπορούμε να βρούμε όχι μόνο τις ιδέες τους, αλλά και τον ψυχικό τους κόσμο. Μια τέτοια μελέτη στα βιβλία του Ν. Καζ. Θα βγάλη στην επιφάνεια πολλά.
Μα δεν χρειάζεται να καταφύγη κανείς σε μία τέτοια μελέτη. Τον Καζαντζάκη τον έχουν περιγράψει
α. η σύζυγος του Γαλάτεια στο βιβλίο της: Άνθρωποι και Υπεράνθρωποι. Αθήναι 1980. Από τον τίτλο του βιβλίου καταλαβαίνομε, ότι την ζωή και σκέψη του Καζαντζάκη διείπε η αρρωστημένη φιλοσοφία του Φρ. Νίτσε. Ο Νίτσε, όντας τρελλός έγραψε στοχασμούς που γοητεύουν μόνον ανθρώπους με την ίδια ψυχολογικά κατάσταση υγείας.
β. Η Έλλη Αλεξίου, αδελφή της Γαλάτειας, στο βιβλίο της: Για να γίνη Μεγάλος, Αθήναι 1981. Σ’ αυτό η Έλλη μας λέγει, ότι όλος ο στόχος του Ν. Καζαντζάκη σε όλα, όσα έλεγε, έκανε και έγραφε, ήταν να γίνη μεγάλος. Πόσο μεγάλος; Να γίνη Θεός!...
γ. Ο ίδιος ο Νικ. Καζαντζάκης στις επιστολές του, που τις εξέδωκε ο φίλος του Παντ. Πρεβελάκης με τίτλο: 400 γράμματα του Νικ. Καζαντζάκη, Αθήνα.
Οι τρεις αυτοί μάρτυρες είναι οι πιο αυθεντικοί.
• Ποιός μπορεί να ειπή, πως ήξερε καλά τον Νικ. Καζαντζάκη πιο καλά από την σύζυγό του;
• Ποιός μπορεί να ισχυρισθή πως τον εκφράζει πιο αυθεντικά, από ό,τι εκφράζει ο ίδιος τον εαυτό του στα Γράμματά του;
2. Τί ήταν λοιπόν με βάση τα πιο πάνω βιβλία ο Ν. Καζαντζάκης;
α. Σαν ον ψυχοσωματικό.
Πρόσωπο «παθολογικά άτολμο, σεξουαλικά ανίκανο, αηδιαστικά λάγνο, κυριευμένο από τις ιδέες του Νίτσε (φιλόσοφος που αυτοκτόνησε), μηδενιστής, δειλό και διπρόσωπο∙ που πήγαινε με τους έχοντες την εξουσία∙ και όχι με εκείνους που είχαν το δίκιο» (Έλλης Αλεξίου, Για να γίνη Μεγάλος, σελ. 78-192, 229).
β. Κοσμοθεωριακά, ιδεολογικά.
Κομμουνιστής δεν ήμουν ποτέ. Δεν με έπιασε αυτή η πνευματική ψώρα (ε.ά. σελ. 286). Τί ήταν τότε; Πότε έκανε τον αθεϊστή λενινιστή. Πότε τον βουδδιστή. Πότε τον σκεπτικιστή. Πότε τον αγνωστικιστή. Πότε... Πότε... Τί ήταν; Ένας χάος!...
γ. Σαν Έλληνας.
• Γράφει σε επιστολή του στον φίλο του Π. Πρεβελάκη:
Τι ντροπή να ανήκεις σε μία ράτσα ξεπεσμένη, ξεπλυμένη, φελάχα! Πρέπει όλα αυτά να τα νικήσουμε∙ να ξεφύγουμε∙ να πολεμήσουμε μέσα μας ό,τι μας σμίγει με το ρωμέϊκο αίμα (Γράμμα 41 σελ. 46).
• Προτιμώ την Γερμανία από την Γαλλία. Το Παρίσι μυρίζει πολύ Ελλάδα. Και η Ελλάδα και οι Έλληνες μου είναι ΜΙΣΗΤΟΙ! (Γράμμα 76, σελ. 121)
• Με κυριεύει οργή και αηδία για τους Ρωμιού. Ποτέ δεν τους μίσησα και δεν τους συχάθηκα τόσο (Γράμμα 204, σελ. 429).
δ. Τί λαχταρούσε στην ζωή του.
• Ήταν «λυσσασμένος» για δόξα (γράφει ο φίλος του Πρεβελάκης) την ζωή του την προσδιώρισαν δύο κυρίως πράγματα: ο μεγαλομανής εγωϊσμός του και η μηδενική συζυγική ζωή του. Έτσι: φθάνει στο σημείο να θέλη να δημιουργήση θρησκεία και Εκκλησίες στο όνομά του και να προσκυνάται για προφήτης του Θεού!
• Είναι ανίκανος για σεξουαλική πράξη∙ μα γεμάτος λαγνεία∙ και χυδαία φιλήδονος!...
3. Μετά από αυτά συμπεραίνομε: Στο βιβλίο του «Ο Τελευταίο Πειρασμός» ο Νικ. Καζαντζάκης εκφράζει:
• τις ηθικές και εθνικο-κοινωνικές του ιδέες∙
• τις απόψεις του για τον Χριστό: ότι «βρήκε έδαφος» κατάλληλο! και κατάφερε και έγινε Θεός!...
• τον πόθο του να αναρριχηθή στον θρόνο του Χριστού∙ να φτιάξη δική του θρησκεία∙ να γίνη Θεός!...
4. Γιατί όμως όλα αυτά;
Λέγει ο ίδιος: «Ένας δαίμονας είναι μέσα μου. Και πολλές φορές ψυχανεμίζομαι, πως δεν είμαι εγώ» (Για να γίνης Μεγάλος, σελ. 186,396).
Κάθε σχόλιο περιττεύει.

δ. Τελική κρίση.

1. Ο ιταλός σκηνοθέτης Μαρτίνο Σκορτσέζε παρουσίασε το βιβλίο του Ν. Καζαντζάκη « Ο Τελευταίος Πειρασμός» σε ταινία (με κάποια δική του διασκευή).
Εναντίον της προβολής της ταινίας αυτής αντέδρασαν δυναμικά σε όλο τον κόσμο οι θρησκευτικοί κύκλοι.
2. Με αφορμή ανάλογες εκδηλώσεις και διαμαρτυρίες στην Αθήνα ο ποιητής και ακαδημαϊκός Νικηφόρος Βρεττάκος, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία», προέβη στην εξής δήλωση:
«Το επίπεδο ενός τμήματος του λαού μας βρίσκεται πολύ χαμηλά. Γιατί, αν το επίπεδο του δεν ήταν τόσο χαμηλό, θα εγνώριζε, πως ένας συγγραφέας, ή ένας σκηνοθέτης, που ξεπερνάει ορισμένα όρια, μειώνεται ο ίδιος από την υπερβολή του. Γιατί ο συγγραφέας (Ν. Καζαντζάκης) δεν γράφει ιστορία. Βάζει κάτι από τον εαυτό του στο έργο του.
Νομίζω ότι το πρόσωπο του Χριστού μένει τελικά άθικτο∙ γιατί είναι αφ’ εαυτού τοποθετημένο επάνω από τις αδυναμίες των συγγραφέων μας» (εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 15-10-1988, σελ. 24).
Με άλλα λόγια ο Νικηφόρος Βρεττάκος μας λέγει:
• Ο Ν. Καζαντζάκης έχει βάλει στο έργο του «κάτι» από τον εαυτό του.
• Έτσι εμείωσε τον εαυτό του και το έργο του.
• Γιατί ξεπέρασε τα επιτρεπτά όρια.
• Το βιβλίο του δεν είναι καρπός μελέτης, δεν έχει καμμιά επιστημονική αξία∙ είναι φαντασία...
• Με το έργο του Καζαντζάκη ασχολούνται είτε θετικά, είτε αρνητικά μόνο πρόσωπα με χαμηλό επίπεδο.
• Το πρόσωπο του Χριστού είναι αφ’ εαυτού Του επάνω από τις αδυναμίες των συγγραφέων μας, τύπου Ν. Καζαντζάκη.

3. Είπε ο Χριστός για τον Εαυτό Του:
«Λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες (= εκείνοι που καμαρώνουν πως είναι πνευματική ηγεσία), ούτος εγεννήθη εις κεφαλήν γωνίας∙ ο πεσών επί τον λίθον τούτον, συνθλασθήσεται∙ εφ’ ον δ’ αν πέση, λικμήση αυτόν» (Ματθ. 21,44).



Έχουμε κι εμείς σήμερα ανάγκη από μια έξοδο. Μια έξοδο από τον ασφυκτικό κλοιό της ίδιας της ολιγωρίας μας, του ίδιου του ψεύδους μας, του ίδιου του εαυτού μας.
Οφείλουμε να αντιτάξουμε άμυνα στην εθνική μας φθορά. Έχουμε ανάγκη σαν Έθνος από ένα άλλο τείχος, μια άλλη τάφρο.
Οι ψυχές των παιδιών μας, μέσα στην γενική κρίση που τα περιβάλλει, έχουν μείνει ανοχύρωτες.
Γιατί πρέπει να το παραδεχτούμε, πως οι ηθικές μας αντιστάσεις μειώνονται μέρα με την μέρα.

(Νικ. Βρεττάκου, Λόγος για το Μεσολόγγι (Γιορτές της Εξόδου 17 Απρίλη 1989, σελ. 16-17).

[vasilikirimp]

Αγαπήτέ μου Λόκχαρτ το θέμα που έβαλες απο πολλούς θα θεωρηθεί ίσως ταμπού , ίσως ότι δε χωρά αυτός ο άνθρωπος σε ένα χριστιανικό φόρουμ ,ίσως..........

Εγώ θα παραθέσω μια σειρά που υπάρχει γραμμένη στο Πρόλογο του βιβλίου του
Ο τελευταίος Πειρασμός

Είμαι βέβαιος , πως κάθε λεύτερος άνθρωπος που θα διαβάσει το βιβλίο ετούτο, το γεμάτο αγάπη , θα αγαπήσει περισσότερο παρά ποτέ ,καλύτερα παρά ποτέ , το Χριστό.

Δε μπορώ να προσθέσω κάτι τόσο ελάχιστο και μικρό που θα μπορούσα εγώ να γράψω απέναντι σε μια τόσο πλούσια εννοιών πρόταση................

Είναι δύσκολο , το μάτι βλέπει λέξεις τυπωμένες ......ο Καζαντζάκης δεν ήταν λέξεις τυπωμένες........

[eleimon]

Ειναι αληθεια οτι τον ειχε αφορισει η εκκλησια?

[ΣΤΕΦΑΝΟΣ]

Αγαπήτέ μου Λόκχαρτ το θέμα που έβαλες απο πολλούς θα θεωρηθεί ίσως ταμπού , ίσως ότι δε χωρά αυτός ο άνθρωπος σε ένα χριστιανικό φόρουμ ,ίσως..........

Εγώ θα παραθέσω μια σειρά που υπάρχει γραμμένη στο Πρόλογο του βιβλίου του
Ο τελευταίος Πειρασμός

Είμαι βέβαιος , πως κάθε λεύτερος άνθρωπος που θα διαβάσει το βιβλίο ετούτο, το γεμάτο αγάπη , θα αγαπήσει περισσότερο παρά ποτέ ,καλύτερα παρά ποτέ , το Χριστό.

Δε μπορώ να προσθέσω κάτι τόσο ελάχιστο και μικρό που θα μπορούσα εγώ να γράψω απέναντι σε μια τόσο πλούσια εννοιών πρόταση................

Είναι δύσκολο , το μάτι βλέπει λέξεις τυπωμένες ......ο Καζαντζάκης δεν ήταν λέξεις τυπωμένες........

Noιώθει κανείς, μέχρι τέλους εννοώ , την αγωνία , την πραγματική αγωνία να προσπαθεί μια ολόκληρη ζωή να αφουγκραστεί τον Θεό...αυτη την αιώνια αναζήτηση...που ο ίδιος ο Καζαντζάκης την έθεσε ως στόχο της ζωής του...;;;
Η φράση που παραθέτετεις Βασιλική μου τα λέει όλα....καταρακώνουμε εύκολα έναν άνθρωπο που συνειδητά περιπλανήθηκε σε απόψεις , σκέψεις , καταρακώνουμε ένα πνεύμα που και σήμερα ακόμη είναι ζωντανό...
το βασανο της μαρτυρικής ζωής του Καζαντζάκη ήταν ότι γνώριζε αυτό που όλοι μας αγνοούμε...ότι ο Θεός έιναι μακριά , ότι είμαστε άνθρωποι , ότι τρέχουμε και δε προλαβαίνουμε , ότι πολλές πράξεις της ζωής μας είναι γεμάτες υποκρισία...ότι δεν αντέχουμε το να δούμε το Χριστό στα μάτια...γιατι η λάμψη του είναι εκτυφλωτική ... γιατί η καλοσύνη του είναι αφθαστη...γιατί η αγάπη του είναι έννοια που ακόμη εμείς οι φτωχοί δε τη γνωρίζουμε...γνώριζε ο Καζαντζάκης όλα αυτά ... και πέθανε κουρασμένος , πέθανε με μεγάλο καημό γιατί γνώριζε την αλήθεια του ανέγγιχτου , αυτού που ο άνθρωπος δεν είναι σε θέση να φτάσει...
Τώρα στεκόμαστε εμείς και η εκκλησία δεκαετίες μετά και εύκολα - όπως πάντα - και χωρίς σεβασμό - όπως συνηθίζουμε όταν αφορά άλλους - και οργώνουμε χυχές , σκέψεις , συνειδήσεις χωρίς ασφαλές κριτήριο.

Κάποτε ο μεγάλος Έλληνας ποιητής Κ. Παλαμάς παραβρέθηκε σε μια φιλολογική βραδιά της αριστοκρατικής Αθήνας ... εκεί λοιπόν άκουσε την λογοτεχνική ανάλυση ενός κειμένου του και όταν ζητήθηκε η γνώμη του απάντησε : " με συγχωρείτε αλλά εγώ δεν έγραψα κάτι τέτοιο "

ζητώ συγνώμη αν προσέβαλα κάποιον με τις απόψεις μου.

[ΣΤΕΦΑΝΟΣ]

ο Καζαντάκης δεν αφορίστηκε ποτέ από την εκκλησία...

Ειναι αληθεια οτι τον ειχε αφορισει η εκκλησια?

[eleimon]

Σευχαριστω Στεφανε για την απαντηση......το εχω ακουσει απο πολυ κοσμο και μου ειχε κανει εντυπωση,μεγαλη παρεξηγηση τοτε..

[ΣΤΕΦΑΝΟΣ]

Σευχαριστω Στεφανε για την απαντηση......το εχω ακουσει απο πολυ κοσμο και μου ειχε κανει εντυπωση,μεγαλη παρεξηγηση τοτε..

αυτό έχει διαρεύσει μόνο από ανθρώπους που καίγαν τα βιβλία του και σπάγαν του κινηματογράφους που προβάλλανε την ταινία "τελευταίος πειρασμός" , τώρα αν τους πω κουκουλοφόρους της εποχής θα γίνω κακός....

[vasilikirimp]

...
το βασανο της μαρτυρικής ζωής του Καζαντζάκη ήταν ότι γνώριζε αυτό που όλοι μας αγνοούμε...ότι ο Θεός έιναι μακριά , ότι είμαστε άνθρωποι , ότι τρέχουμε και δε προλαβαίνουμε , ότι πολλές πράξεις της ζωής μας είναι γεμάτες υποκρισία...ότι δεν αντέχουμε το να δούμε το Χριστό στα μάτια...γιατι η λάμψη του είναι εκτυφλωτική ... γιατί η καλοσύνη του είναι αφθαστη...γιατί η αγάπη του είναι έννοια που ακόμη εμείς οι φτωχοί δε τη γνωρίζουμε...γνώριζε ο Καζαντζάκης όλα αυτά ... και πέθανε κουρασμένος , πέθανε με μεγάλο καημό γιατί γνώριζε την αλήθεια του ανέγγιχτου , αυτού που ο άνθρωπος δεν είναι σε θέση να φτάσει...
Τώρα στεκόμαστε εμείς και η εκκλησία δεκαετίες μετά και εύκολα - όπως πάντα - και χωρίς σεβασμό - όπως συνηθίζουμε όταν αφορά άλλους - και οργώνουμε χυχές , σκέψεις , συνειδήσεις χωρίς ασφαλές κριτήριο.

Αυτή η πραγματικότητα που περιγράφεις , περικλείει μόνο μια λέξη ΑΓΑΠΗ